Όσοι είναι ερωτευμένοι με τις «δημόσιες υπηρεσίες» είναι καιρός να αντιληφθούν πως όταν καταργείς το σύστημα κέρδους/ζημίας, οι άνθρωποι σταματούν να εργάζονται για χάρη της ποιότητας και θέτουν σε κίνδυνο τους πολίτες
Άρθρο του Louis Rouanet, που δημοσιεύτηκε στις 21/5/2015 από το Mises Institute, Χρόνος ανάγνωσης 6'. Απόδοση στα ελληνικά Νίκος Μαρής. Αντί να καλλιεργεί «υλικές» αξίες, ο καπιταλισμός, καθώς αναπτύσσεται, κάνει ακριβώς το αντίθετο
Κείμενο του Murray Rothbard, που δημοσιεύτηκε από το Mises Institute στις 4 Μαρτίου 2023. Χρόνος ανάγνωσης 6'. Απόδοση στα ελληνικά Νίκος Μαρής. Σε έναν κρατικό οργανισμό κανένας δεν είναι υπεύθυνος και κανένας δεν έχει κίνητρο ή συμφέρον να ασχοληθεί με την ποιότητα της παρεχόμενης υπηρεσίας
Οι πολίτες δαπανούν μέσω φόρων εκατομμύρια ευρώ για τη θεραπεία των καρδιακών παθήσεων. Η πρόληψη είναι οικονομικότερη, αλλά εξαιτίας των στρεβλωμένων κρατικών κινήτρων έρχεται σε δεύτερη μοίρα στις ιατρικές δαπάνες
Καθώς οι οικονομίες κινούνται προς την ύφεση, θα πρέπει να καταλάβουμε πώς φτάσαμε ως εδώ και τι χρειάζεται για να επέλθει μια γρήγορη και διαρκής ανάκαμψη
Η βιογραφική ταινία για τον Φρέντυ Μέρκιουρι αποδεικνύει ότι το εμπόριο μπορεί να είναι φίλος της τέχνης. Πάντα έτσι ήταν, αλλά μόλις τώρα αρχίζουμε να συμβιβαζόμαστε πλήρως με το τι σημαίνει αυτό για τα καλλιτεχνικά εγχειρήματα, γενικά
Ο φόβος ότι οι μεγάλες εταιρείες θα μπορούσαν να διαφεντεύουν τη ζωή μας, πηγάζει από την σύγχυση της πολιτικής εξουσίας με την οικονομική ισχύ
Σε ένα άρθρο που δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο The American Conservative με τίτλο «Americans, We Aren't So Tough, and It Shows» («Δεν είμαστε τόσο δυνατοί, κι αυτό φαίνεται») ανέλυσα τον τρόπο με τον οποίο ένα σύνολο παραγόντων, όπως η παρακμή των ενδιάμεσων θεσμών της κοινωνίας των πολιτών (σ.σ. οικογένεια, εκκλησίες, σύλλογοι, δημόσιοι χώροι, κ.λπ) και η οικονομική ανασφάλεια, οδηγεί σε πληθυσμούς που είναι ευάλωτοι και ανήσυχοι. Αυτή η ευπάθεια, υποστήριξα, οδηγεί με τη σειρά της σε πολιτικές φράξιες που επιδιώκουν να ελέγξουν την εξουσία του κράτους προκειμένου να αποτρέψουν τη χρήση της τεράστιας εξουσίας του εναντίον τους, με τελικό αποτέλεσμα να αυξάνονται οι εμφύλιες διαμάχες για τον έλεγχο των θεσμών της πολιτικής εξουσίας. Για να προσπαθήσουμε να μετριάσουμε αυτήν τη σύγκρουση, υποστήριξα ότι η εξουσία πρέπει να διαμοιράζεται σε όλη την κοινωνία, αντί να συγκεντρώνεται στο κράτος, εν μέρει μέσω της αναζωογόνησης των θεσμών της κοινωνίας των πολιτών.
Το ότι οι άντρες υπήρξαν μέχρι πρόσφατα πιο πολύτιμοι στην κοινωνία της ελεύθερης αγοράς από ό,τι οι γυναίκες, ήταν μια οικονομική σύμπτωση. Η λεγόμενη πατριαρχία δεν ήταν κάποια συνωμοσία των ανδρών για να βλάψουν τις γυναίκες. Και το μέλλον ίσως μας επιφυλάσσει μια έκπληξη.
Είναι μια λέξη που προκαλεί
αναστεναγμούς και βογγητά, ειδικά στους δεξιούς φιλελεύθερους – η πατριαρχία. Οι
φεμινίστριες αρέσκονται να ρίχνουν το φταίξιμο για όλα τα δεινά της κοινωνίας σε αυτόν. Στους
φιλελεύθερους αρέσει να προσποιούνται ότι δεν υπάρχει. Αλλά θα ήθελα να
υποστηρίξω ότι η πατριαρχία είναι πραγματικά μια πολύ σημαντική έννοια για
όποιον ενδιαφέρεται για τα οικονομικά.
Τι είναι η Πατριαρχία;
Σύμφωνα με τα λεγόμενα του Πάπα, η «ψυχρή λογική της αγοράς» είναι το κύριο εμπόδιο για την εξάλειψη της πείνας από τον κόσμο. Το επιχείρημα αυτό υποδηλώνει μια θλιβερή παρερμηνεία του πώς λειτουργούν οι αγορές, και μια άγνοια για τα έως τώρα επιτεύγματά τους στη μείωση της παγκόσμιας φτώχειας.
Ως επικεφαλής της Καθολικής Εκκλησίας, ο Πάπας Φραγκίσκος είναι ένας αξιόλογος θρησκευτικός ηγέτης και ένα παγκόσμιο θρησκευτικό είδωλο. Αλλά το ότι είναι κάποιος εμπειρογνώμονας σε έναν τομέα δεν σημαίνει πως είναι εμπειρογνώμονας και σε έναν άλλο - και η κατανόηση του παπά για τα οικονομικά φανερώνει πολλά κενά, εάν λάβουμε σοβαρά υπ' όψη μας τις τελευταίες του παρατηρήσεις.
Οι πρωτοπόροι του (στην πραγματικότητα σοσιαλίζοντος) «νέου φιλελευθερισμού» και οι διάδοχοί τους βάσισαν τους ισχυρισμούς τους στην υποτιθέμενη συντριπτική ισχύ των επιχειρηματιών έναντι των καταναλωτών και των εργαζομένων. Όμως, παρ’ όλη την προπαγάνδα τους, μια τέτοια ισχύς δεν μπορεί να αποδειχθεί, εμπειρικά ή θεωρητικά, πως υπάρχει στ’ αλήθεια
Είναι αναμφισβήτητο ότι η διαδεδομένη σημασία της λέξης φιλελεύθερος (liberal) έχει αλλάξει δραστικά με την πάροδο του χρόνου. Είναι μια πολύ γνωστή ιστορία το πώς, γύρω στο 1900, σε αγγλόφωνες χώρες και αλλού, ο όρος καταπατήθηκε από συγγραφείς που ήταν ουσιαστικά σοσιαλδημοκράτες. Ο Joseph Schumpeter (1954: σελ. 394) παρατήρησε ειρωνικά ότι οι [σ.σ. σοσιαλιστές] εχθροί του συστήματος του ελεύθερου επιχειρείν, του έκαναν ένα ακούσιο κομπλιμέντο όταν υιοθέτησαν τη λέξη «φιλελεύθερο» για το δικό τους δόγμα, ιστορικά το αντίθετο από αυτό που εξέφραζε ο φιλελευθερισμός από το ξεκίνημά του.
Εδώ και έναν αιώνα, έχει ξεσπάσει μια διαμάχη για το πραγματικό νόημα του φιλελευθερισμού (Meadowcroft 1996b: σ. 2). Ο Stephen Holmes (1988: σελ. 101) κάγχασε λέγοντας ότι η διαφωνία δεν αφορούσε τίποτα περισσότερο από ένα «δικαίωμα στον κομπασμό». Αυτό δεν τον εμπόδισε, ωστόσο, να συνταχθεί με άλλους από το στρατόπεδο που ανέφερε ο Schumpeter, στον αγώνα για να εξασφαλίσουν αυτήν την ετικέτα για τον εαυτό τους. Υπάρχει μια βαθιά αλήθεια στην πρόταση του Thomas Szasz (1973: σ. 20): «Στο ζωικό βασίλειο, ο κανόνας είναι, φάτε τους ή θα σας φάνε, ενώ στο ανθρώπινο βασίλειο, ορίστε τους ή θα σας ορίσουν.» Αυτό δεν είναι πουθενά πιο ξεκάθαρο από ό,τι στο «πολιτικό βασίλειο».
Πώς προέκυψε αυτός ο κεφαλαιώδους σημασίας μετασχηματισμός του όρου φιλελεύθερος, αυτό που ο Paul Gottfried (1999: σ. 29) αποκαλεί «σημασιολογική κλοπή» ;
Αυτή είναι η συμβατική ερμηνεία – οι φιλελεύθεροι από τον δέκατο όγδοο αιώνα πιστεύουν κατ’ εξοχήν στο laissez-faire. Ξεκινώντας από τις τελευταίες δεκαετίες του δέκατου ένατου αιώνα, ωστόσο, οι Βρετανοί στοχαστές όπως ο TH Green και ο LT Hobhouse (και οι ομόλογοι τους στις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Γερμανία και αλλού) συνειδητοποίησαν ότι το laissez-faire ήταν εντελώς ανεπαρκές για τις συνθήκες της σύγχρονης κοινωνίας. Συχνά εμπνευσμένοι από τον John Stuart Mill (σύμφωνα με τα ευγενικά λόγια του Hobhouse [1964: σ. 63], «Η διδασκαλία του Mill μας φέρνει κοντά στην καρδιά του φιλελευθερισμού») ανέλαβαν να δώσουν στον φιλελευθερισμό μια πιο εκσυγχρονισμένη μορφή. Όπως έχει γράψει ένας υπέρμαχος της συμβατικής άποψης,
«Η κεντρική αξία του απελευθερωμένου ατόμου, του ανθρώπου κατά το δυνατόν κυρίαρχου του εαυτού του, δεν άλλαξε. Η κατανόηση αυτής της αξίας και τα μέσα για την επίτευξή της άλλαξαν». (Smith 1968: σ. 280) [1]
Ειδικότερα, το κράτος, το οποίο οι προγενέστεροι φιλελεύθεροι φοβούνταν ως εχθρό της ατομικής ελευθερίας, θεωρήθηκε τώρα ως η ισχυρή κινητήριος δύναμη για την προώθησή του με ζωτικής σημασίας τρόπους. Ο παλιός φιλελευθερισμός έδωσε τη θέση του στο νέο.
Το πρώτο πράγμα που πρέπει να επισημανθεί είναι ο πολιτικός σκοπός πίσω από τη σημασιολογική αυτή αλλαγή. Ο σκοπός ήταν να διευκολυνθεί ο δρόμος για την επαναστατική επέκταση της ατζέντας του κράτους (τελικά, αυτό κατέληξε σε μια απεριόριστη ατζέντα βάσει αρχών). Ωστόσο, η ανάγκη για μια τέτοια επέκταση βασίστηκε σε μια εξαιρετικά αμφισβητήσιμη θεωρία, η οποία εξακολουθεί να χρησιμοποιείται. Είναι η θεωρία ότι ο «παλιός» φιλελευθερισμός του laissez-faire είχε καταστεί παρωχημένος μετά από τις βαθιές αλλαγές που συντελέστηκαν στην κοινωνία. Οι πρωτοπόροι του «νέου φιλελευθερισμού» και οι διάδοχοί τους βάσισαν τους ισχυρισμούς τους στην υποτιθέμενη συντριπτική ισχύ των επιχειρηματιών έναντι των καταναλωτών και των εργαζομένων. Όμως, παρ’ όλη την προπαγάνδα τους, μια τέτοια ισχύς δεν μπορεί να αποδειχθεί, εμπειρικά ή θεωρητικά, πως υπάρχει στ’ αλήθεια. (Rothbard 1970: σελ. 168–73; Hutt 1954; Armentano 1982; Reynolds 1984: σελ. 56–68; DiLorenzo and High, 1988 ).
Επιπλέον -και αυτό είναι το αποφασιστικό- το τυπικό σκεπτικό για να μιλάει κανείς περί ενός «νέου φιλελευθερισμού» είναι προβληματικό. Γιατί ο σκοπός της επίτευξης του «απελευθερωμένου ατόμου» δεν μπορεί να ορίζει τον φιλελευθερισμό. Αυτόν τον σκοπό τον μοιράζονται άλλες ιδεολογίες, μεταξύ των οποίων ο κομμουνιστικός αναρχισμός και πολλές εκδοχές του σοσιαλισμού.
Αναλογιστείτε αυτήν τη δήλωση του Eduard Bernstein, ιδρυτή του ρεβιζιονιστικού σοσιαλισμού (1909: σελ. 129, η έμφαση από το πρωτότυπο):
Η ανάπτυξη και η προστασία της ελεύθερης προσωπικότητας είναι ο στόχος όλων των σοσιαλιστικών μέτρων, ακόμη και εκείνων που επιφανειακά φαίνονται να είναι εξαναγκαστικά. Μια πιο προσεκτική εξέταση θα δείξει πάντοτε ότι πρόκειται για ένα ζήτημα εξαναγκασμού που αυξάνει το άθροισμα της ελευθερίας στην κοινωνία, που δίνει περισσότερη ελευθερία, και σε ένα ευρύτερο σύνολο ατόμων, από όση αφαιρεί. [2]
Πώς διαφέρει αυτή η δήλωση από την άποψη των «νέων φιλελεύθερων» των τελευταίων εκατό και πλέον ετών; [3] Αυτό που διαχωρίζει τον φιλελευθερισμό από τις αντιτιθέμενες ιδεολογίες είναι ακριβώς η ουσία του προγράμματός του, τα μέσα που υποστηρίζει -η ιδιωτική ιδιοκτησία, η οικονομία της αγοράς, και η ελαχιστοποίηση της εξουσίας του κράτους και των κρατικών θεσμών. [4]
Στις αγγλόφωνες χώρες, εκείνοι που οπουδήποτε αλλού θα μπορούσαν άμεσα να κατηγοριοποιηθούν ως σοσιαλδημοκράτες, ή δημοκρατικοί σοσιαλιστές, ντρέπονται να αποδεχτούν το κανονικό τους όνομα. Είναι δύσκολο να αποφύγουμε το συμπέρασμα ότι πρόκειται ουσιαστικά για ζήτημα πολιτικής σκοπιμότητας. Για κάποιο λόγο, οι ετικέτες που υποδηλώνουν τον σοσιαλισμό δεν υπήρξαν δημοφιλείς σε χώρες με αγγλική κληρονομιά (πρβλ. Gottfried 1999: σ. 9).
Αυτή η σκληρή πολιτική πραγματικότητα ήταν σαφής στον Edward Bellamy, συγγραφέα του σοσιαλιστικού κλασικού βιβλίου Κοιτώντας προς τα πίσω. Το 1888, σε μια επιστολή του προς τον William Dean Howells, ο Bellamy αναρωτιόταν πώς να ονομάσει το δόγμα του. Απέρριψε τον όρο «σοσιαλιστικό». Ήταν μια λέξη που «δεν μπορούσε ποτέ να χωνέψει», καθώς είναι ξένη «από μόνη της, και εξίσου ξένη σε όλες τις υποδηλώσεις της». «Όπως κι αν επιλέγουν να ονομάζουν τον εαυτό τους οι Γερμανοί και οι Γάλλοι μεταρρυθμιστές, το «σοσιαλιστικό» δεν είναι καλό όνομα για ένα κόμμα που θέλει να πετύχει στην Αμερική», εκμυστηρεύτηκε στον Howells (Schiffman 1958: σελ. 370-71). Αντίθετα, ο Bellamy επέλεξε το όνομα «εθνικιστικό». Άλλοι, για παρόμοιους λόγους, προτίμησαν την ετικέτα «φιλελεύθερο» (''liberal'').
Η σοσιαλδημοκρατική κατάχρηση της λέξης φιλελεύθερο (''liberal'') συνάντησε μεγάλη επιτυχία, οδηγώντας ορισμένους φιλελεύθερους του laissez-faire να τείνουν να αυτο-προσδιορίζονται τους ως ατομικιστές (Raico 1997). Είναι αστείο, αλλά το επόμενο βήμα για τους σοσιαλιστές όπως ο John Dewey ήταν να προσπαθήσουν να καπηλευτούν και αυτόν τον όρο. Σύμφωνα με τον Dewey, φαίνεται πως υπήρχε ένας παλιός ατομικισμός πριν από την εποχή των μεγάλων εταιρειών και της σύγχρονης κοινωνικής επιστήμης, και αυτό το είδος έπρεπε τώρα να αντικατασταθεί από έναν νέο ατομικισμό (Dewey 1930).
Ένα παράγωγο αυτού του «νέου ατομικισμού» θα ήταν «ένα συμβούλιο συντονισμού και καθοδήγησης, στο οποίο οι ηγέτες της βιομηχανίας και των πιστώσεων θα συναντώνταν με εκπροσώπους της εργασίας και των δημοσίων υπαλλήλων, για να σχεδιάσουν τη ρύθμιση» της οικονομίας. Παρ' όλο που αυτό ήταν προφανώς μια αντιγραφή του κορπορατιστικού κράτους που οικοδομούσε ο Mussolini στην Ιταλία, ο Dewey επέλεξε να αγνοήσει αυτόν τον παραλληλισμό. Το κέντρο εξουσίας που πρότεινε θα είχε μια εθελοντική, και έτσι καταταλλήλως αμερικανική, χροιά, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες ξεκινούσαν εποικοδομητικά «στο δρόμο που ταξιδεύει η Σοβιετική Ρωσία» με τον γνωστό, αξιοθρήνητα καταστροφικό τρόπο (Dewey 1930: σ. 118).[5] Έτσι, μετά τη μεταμόρφωση της έννοιας του φιλελευθερισμού ώστε να αποκλειστούν οι οπαδοί της οικονομίας της αγοράς και της ιδιωτικής ιδιοκτησίας, τώρα ο ατομικισμός επρόκειτο επίσης να επαναπροσδιοριστεί, για τον ίδιο σκοπό. Μοιάζει σχεδόν σαν οι σοσιαλιστές όπως ο Dewey να προσπαθούσαν απλώς μέσω του ορισμού των λέξεων να (εξ)ορίσουν εντελώς από τον διάλογο και εντέλει από την πραγματικότητα τους υποστηρικτές της ελεύθερης επιχειρηματικότητας. [6]
[Κείμενο προσαρμοσμένο από το κεφάλαιο «Φιλελευθερισμός: Σωστό και Λάθος», του βιβλίου «Ο Κλασικός Φιλελευθερισμός και η Αυστριακή Σχολή».]
---------------------------------------------------
1.Αυτό είναι από την καταχώρηση του David G. Smith για τον φιλελευθερισμό στη Διεθνή Εγκυκλοπαίδεια των Κοινωνικών Επιστημών . Είναι κρίμα που ένα τόσο σημαντικό θέμα έπρεπε να αφεθεί στον Smith, του οποίου η πραγματεία είναι συχνά απελπιστικά συγκεχυμένη. Για παράδειγμα, ισχυρίζεται ότι ο Ludwig von Mises δεν μπορεί να θεωρηθεί φιλελεύθερος επειδή ήταν πολύ «ακραίος» αφήνοντας «το άτομο στο έλεος της φύσης, της κοινωνίας και της οικονομικής ισχύος», ωστόσο επισημαίνει ότι οι J.-B. Say και Bastiat είναι «φιλελεύθεροι οικονομολόγοι» (Smith 1968: σελ. 277, 280).
2.Πρβλ. Pierre Angel 1961, ειδικά σελ. 7, 9, 287, 332, 382–87, 411–15 και 420–33. Ο Bernstein απέρριψε τις κεντρικές οικονομικές έννοιες του Μαρξισμού καθώς και την κρατική ιδιοκτησία και παραιτήθηκε από την αόριστη συνεχιζόμενη ύπαρξη της καπιταλιστικής τάξης. Επέμεινε, ωστόσο, ότι πρέπει να εξελιχθεί σε έναν «εκδημοκρατισμένο» καπιταλισμό, με μια διευρυμένη «κοινωνική» νομοθεσία (θεώρησε το «κοινωνικό κράτος» της Βαϊμάρης μια καλή αρχή). Ο ρεβιζιονισμός του Bernstein τελείωσε απορροφώντας τον γερμανικό σοσιαλισμό και για όλους τους πρακτικούς σκοπούς εντελώς τον δυτικό σοσιαλισμό, εκτός από εκείνους που έγιναν γνωστοί ως κομμουνιστές.
3.Βλέπε επίσης Lukes 1973: σ. 12, όπου ο συγγραφέας αναφέρει τον Jean Jaurès ισχυριζόμενος ότι «ο σοσιαλισμός είναι η λογική ολοκλήρωση του ατομικισμού», καθώς συνειδητοποιεί ότι οι ατομικιστικοί σκοποί είναι τα πιο κατάλληλα μέσα για τη σύγχρονη εποχή. Ο Lukes συμφωνεί, υποστηρίζοντας ότι «ο μόνος τρόπος για να συνειδητοποιήσουμε τις αξίες του ατομικισμού είναι μέσω μιας ανθρωπιστικής μορφής σοσιαλισμού». Πρέπει να του είμαστε ευγνώμονες που τουλάχιστον διατηρούσε τον ατομικισμό (σε αυτό το πλαίσιο, το ισοδύναμο του πολιτικού και οικονομικού φιλελευθερισμού) και του σοσιαλισμού εννοιολογικά διακριτούς.
4.Πρβλ. RW Davis (1995: σελ. Vii – viii), στον πρόλογό του για τη διακεκριμένη σειρά The Making of Modern Freedom : «Χρησιμοποιούμε την ελευθερία με την παραδοσιακή και περιορισμένη έννοια της αστικής και πολιτικής ελευθερίας - ανεξιθρησκεία, ελευθερία του λόγου και του συνέρχεσθαι , ελευθερία του ατόμου από αυθαίρετες και ιδιόκτητες εξουσίες σε πρόσωπα και περιουσιακά στοιχεία, ελευθερία παραγωγής και ανταλλαγής αγαθών και υπηρεσιών, και ελευθερία συμμετοχής στην πολιτική διαδικασία.» Ο Davis, διευθυντής του Κέντρου Ιστορίας της Ελευθερίας στο Πανεπιστήμιο της Ουάσινγκτον, χορηγός της σειράς, προσθέτει ότι αυτή η «σύγχρονη, εννοιολογικά ξεχωριστή, ιδέα της ελευθερίας» πρέπει να διαφοροποιηθεί έντονα από τις «απεριόριστες εκκλήσεις για ελευθερία από την ανάγκη και την ελευθερία από το φόβο» των Τεσσάρων Ελευθεριών του Franklin Roosevelt.
5.Ένα χρόνο αργότερα, ο Rexford Tugwell, του «Brain Trust» του Ρούσβελτ, έγραψε στο The New Republic ότι «το ενδιαφέρον των φιλελεύθερων ανάμεσά μας για τους θεσμούς της νέας Ρωσίας των Σοβιετικών έχει δημιουργήσει ένα πολύ έντονο ενδιαφέρον για τον «κεντρικό σχεδιασμό». (Gottfried 1999: σ. 66).
6.Πρβλ. Gottfried 1999: σ. 13: «Όταν ο Dewey αποφάσισε να χαρακτηρίσει τις προτεινόμενες κοινωνικές μεταρρυθμίσεις του ως «φιλελεύθερες», είχε ήδη δοκιμάσει τους όρους «προοδευτικές»,«εταιρικές» και «οργανικές». »
***
Ο Ralph Raico (1936-2016) ήταν ομότιμος καθηγητής ευρωπαϊκής Ιστορίας στο Buffalo State College και ανώτερος συνεργάτης του Mises Institute. Ήταν ειδικός στην Ιστορία της ελευθερίας, της φιλελεύθερης παράδοσης στην Ευρώπη, και της σχέσης ανάμεσα στον πόλεμο και την άνοδο του κράτους. Είναι ο συγγραφέας του βιβλίου Η θέση της θρησκείας στη φιλελεύθερη φιλοσοφία των Constant, Tocqueville και του Lord Acton .
Ακριβώς χάρη στην ελευθερία σκέψης και δράσης, έχουμε σήμερα στη διάθεσή μας πολύ περισσότερους πόρους για τη θεραπεία και την πρόληψη των ασθενειών, συμπεριλαμβανομένου του COVID-19. Το μάθημα που πρέπει να πάρουμε επομένως, δεν είναι η υποτιθέμενη «αποτυχία» του ελεύθερου εμπορίου να προσφέρει αμέτρητα οφέλη, αλλά ότι πολλά κράτη αντέδρασαν αργά, και στη συνέχεια με τρόπο καταστροφικό.
Υπάρχουν πολλοί που χρησιμοποιούν την κρίση του κορωνοϊού για να κατηγορήσουν το ελεύθερο εμπόριο για την τρέχουσα επιδημία. Και, φυσικά, υπάρχουν εκείνοι που ήδη υποστηρίζουν την αυτάρκεια, να κλείσουμε τα σύνορά μας και παράγουμε τα πάντα τοπικά.
Ζούμε όμως σε έναν κόσμο που, από τις απαρχές του πολιτισμού, βασίζεται στο εμπόριο μεταξύ διαφορετικών λαών.
Για παράδειγμα, πριν από οκτώ χιλιάδες χρόνια, υπήρξε μία έντονη εμπορία του lapis lazuli, μιας ημιπολύτιμης γαλάζιας λίθου, ανάμεσα στο σημερινό Αφγανιστάν και στους πρώτους γεωργικούς πολιτισμούς της Μεσοποταμίας, στο σημερινό Ιράκ. Το lapis lazuli ήταν ένα από τα σημαντικότερα σύμβολα υψηλής κοινωνικής θέσης.
Πριν από πέντε χιλιάδες χρόνια, ο Ötzi («ο Χιονάνθρωπος») σκοτώθηκε στις Άλπεις, στη σημερινή Αυστρία. Έφερε πάνω του ένα κυνηγετικό τσεκούρι από χαλκό της νότιας Τοσκάνης, στην Ιταλική Χερσόνησο.
Τον πρώτο αιώνα μ.Χ., ο Πλίνιος ο Πρεσβύτερος, σύμβουλος του Ρωμαίου αυτοκράτορα Βεσπασιανού, παραπονέθηκε στον κυβερνήτη του ότι μέσω του εμπορίου με την Ινδία ο χρυσός της αυτοκρατορίας εξαγόταν από τη Ρώμη με ταχύ ρυθμό με αντάλλαγμα πολυτελή κινεζικά προϊόντα, όπως το μετάξι και άλλα αντικείμενα ματαιοδοξίας. Οι δημοσιευμένες αναμνήσεις του Marco Polo για την Κίνα ενέπνευσαν γενιές εξερευνητών για να κάνουν την τύχη τους στη χώρα των υπέροχων θησαυρών. Ο Κολόμβος ανακάλυψε κατά λάθος την αμερικανική ήπειρο αναζητώντας μια δυτική διαδρομή προς την Κίνα μέσω του Ατλαντικού Ωκεανού.
Αλλά δεν υπήρχε μόνο το εμπόριο φυσικών αγαθών. Για αιώνες,
Το Κράτος και το κλουβί της ασφάλειας που παρέχει είναι ο μόνος κόσμος που γνωρίζουμε. Μεγαλώσαμε μέσα σε αυτό, έχουμε ιδρυματοποιηθεί. Θα μπορούσαμε να περιπλανηθούμε στον έξω κόσμο της ανόθευτης ελευθερίας; Με τον καιρό, ναι. Θα συνειδητοποιούσαμε έτσι ότι η επιδίωξη των πόθων μας, ο πειραματισμός, η ανακάλυψη και η συνεργασία μέσα από εθελοντικές ανταλλαγές ιδεών και αγαθών είναι η δίκαιη κοινωνία που αναζητούσαν οι γενιές που προηγήθηκαν.
Άρθρο του Hal Snarr, που δημοσιεύτηκε στις 15/3/2021 από το Mises Institute. Χρόνος ανάγνωσης 4΄.
Το Περί Ελευθερίας συνεπώς συνδέεται με τη φράση «η αγορά των ιδεών», μια μεταφορά που συγκρίνει τον ανταγωνισμό της σκέψης και της έκφρασης στη δημόσια σφαίρα με τον ανταγωνισμό των εμπορευμάτων στην αγορά. Όπως σημείωσε ο Mises στο « Ελευθερία και ιδιοκτησία », η οικονομία της αγοράς ήταν που οδήγησε στον θεσμό των δημοκρατικών διαδικασιών και επίσης στην έννοια της ελευθερίας, που είναι σήμερα δεδομένα. Έτσι, θα περιμέναμε το Περί Ελευθερίας του Mill να υποστηρίζει την επέκταση των αρχών της αγοράς στο πεδίο της διαμόρφωσης των ιδεών και της έκφρασής τους.
Η σημασία του ηθικού επιχειρήματος
Η επισήμανση της δυσλειτουργικότητας του σοσιαλισμού είναι απαραίτητη, αλλά είναι επίσης μια αναποτελεσματική στρατηγική για την εμπέδωση μιας ευνοϊκής στάσης προς τον καπιταλισμό, επειδή οι αντιρρήσεις στον καπιταλισμό συνήθως βασίζονται σε ηθικούς λόγους. Δυστυχώς, ακόμη και οι νηφάλιοι επικριτές του σοσιαλισμού ενδέχεται να απορρίπτουν τον καπιταλισμό στη βάση ότι είναι απάνθρωπος και λειτουργεί ως μέσο πλουτισμού των ελίτ. Επομένως, οι φιλελεύθεροι παιάνες για υπεροχή του καπιταλισμού της ελεύθερης αγοράς μπορούν να παρερμηνευθούν ως νομιμοποίηση της εξουσίας των ελίτ. Για να βελτιωθεί η φήμη του καπιταλισμού, οι υπερασπιστές των αγορών πρέπει να υπενθυμίζουν στους αρνητές του ότι είναι ένα ηθικό σύστημα που βασίζεται στην ελευθερία και την εθελούσια συμμετοχή. Παρά τις διαμαρτυρίες των επικριτών, η πεμπτουσία του καπιταλισμού δεν είναι τα κέρδη, αλλά η ελευθερία της επιλογής.
Μια αναζήτηση του κέρδους;
Ο Mark O'Connell σε μια κριτική του για τον καπιταλισμό, εκφράζει δηκτικά την άποψη ότι ο καπιταλισμός είναι κατά κύριο λόγο μια αναζήτηση του κέρδους: «Η προτεραιότητα υπό συνθήκες καπιταλισμού είναι πάντα το κέρδος, και έτσι πρέπει με τον έναν ή τον άλλο τρόπο να δώσουμε προτεραιότητα στο τι είναι επικερδές, ακόμα κι αν αυτό γίνεται εις βάρος άλλων αναγκών, όπως το να ζούμε μια ουσιαστική, ή πνευματικά ολοκληρωμένη, ζωή. »
Η καρικατούρα του καπιταλισμού που σκιαγραφεί ο O'Connell είναι ευρέως αποδεκτή σε όλο το πολιτικό φάσμα, παρ’ όλο που δεν έχει αληθινή βάση. Τα κέρδη εμπνέουν τους επιχειρηματίες να διατηρήσουν τη λειτουργία των επιχειρήσεων τους, αλλά ο ορθά κατανοητός καπιταλισμός δεν αφορά τα χρήματα.
Δεδομένου ότι οι φιλελεύθεροι και άλλοι υπερασπιστές των ελεύθερων αγορών συχνά προωθούν ωφελιμιστικά επιχειρήματα υπέρ του καπιταλισμού, οι περισσότεροι επικριτές υποθέτουν ότι οι υποστηρικτές του καπιταλισμού είναι προσκολλημένοι στη συσσώρευση πλούτου.
Για παράδειγμα, ορισμένοι υπερασπιστές του laissez-faire υποστηρίζουν (σωστά) ότι ένας μεγαλύτερος κατώτατος μισθός περιορίζει τις ευκαιρίες εργασίας για τους νέους. Είναι όμως σημαντικό να καταργηθούν οι νόμοι για τους κατώτατους μισθούς, όχι μόνο λόγω της τάσης τους να καταστρέφουν θέσεις εργασίας, αλλά επειδή τα νομικά διατάγματα για τους μισθούς παραβιάζουν τα βασικά ανθρώπινα δικαιώματα των ανθρώπων που συνάπτουν ιδιωτικές συμφωνίες για κάποιο αμοιβαίο όφελος. Οι νόμοι για τους κατώτατους μισθούς αντιπροσωπεύουν την καταπάτηση των συναινετικών συνεργασιών από το κράτος. Ως ηθικά όντα, οι άνθρωποι διαθέτουμε την ικανότητα να επιλέγουμε, εξ ου και η θέσπιση τέτοιων νόμων μας στερεί την ικανότητά μας να ασκούμε το δικαίωμα της ελεύθερης επιλογής.
Εάν ένα νεαρό άτομο, που έχει απόλυτη ανάγκη για δουλειά, και ένας ιδιοκτήτης μιας μικρής επιχείρησης, που αγωνίζεται να επιβιώσει, συμφώνησαν ένα ορισμένο ωρομίσθιο, δεν είναι σωστό το κράτος να καταργεί τα ατομικά δικαιώματα καθιστώντας αυτήν τη σύμβαση ανεπίτρεπτη. Εάν οι μελέτες έδειχναν ότι οι νόμοι περί κατώτατου μισθού δεν έχουν αντίκτυπο στην απασχόληση, η υποστήριξή τους θα εξακολουθούσε να είναι απαράδεκτη, για ηθικούς λόγους. Κατά συνέπεια, παραμένει σημαντικό να εναντιωνόμαστε στους νόμους περί κατώτατων μισθών για ηθικούς λόγους. Είναι απλώς άδικο, εκτός από την περίπτωση που οι κανόνες για κατώτατους μισθούς εφαρμόζονται εθελοντικά, είτε από εμπορικές ενώσεις, είτε από μεμονωμένους εργαζόμενους,.
Παρομοίως, ο ισχυρισμός ότι οι υψηλοί φορολογικοί συντελεστές αποτρέπουν τον σχηματισμό κεφαλαίου και την οικονομική ανάπτυξη, αποτελεί ένα άκομψο επιχείρημα για τον καπιταλισμό. Οι αυξήσεις στην φορολογία πρέπει να αποδοκιμάζονται, ακόμη και όταν οι ερευνητές μπορούν να αποδείξουν πως δεν βλάπτουν την καινοτομία ή την οικονομική ανάπτυξη. Σε τελική ανάλυση, οι πολίτες ανέχονται ήδη αναρίθμητες υπερβολές του κράτους που επιβάλλονται μέσω της εισφορών και της είσπραξης των φόρων εισοδήματος με κάθε ποσοστό φορολόγησης.
Το να υπονοεί η κυβέρνηση ότι οι εύποροι θα πρέπει να πληρώνουν ακόμη υψηλότερους φόρους, υπό το πρόσχημα της προώθησης του «κοινού καλού», αποτελεί θρασύτητα. Μια τέτοια πρόταση υποδηλώνει ότι το κράτος δικαιούται τον πλούτο των πολιτών. Ωστόσο, τίποτα δεν θα μπορούσε να είναι πιο μακριά από την αλήθεια.
Παρομοίως, οι εμπορικοί περιορισμοί είναι κάτι απεχθές για τους οικονομολόγους της ελεύθερης αγοράς. Έτσι, δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι μας έχουν δώσει πολλές μελέτες που επαινούν τις ευεργετικές επιδράσεις του ελεύθερου εμπορίου. Για παράδειγμα, οι κορυφαίοι οικονομολόγοι Donald J. Boudreaux και Nita Ghei σε μια έκθεσή τους που δημοσιεύθηκε από το Mercatus Center επισημαίνουν τα πλεονεκτήματα του ελεύθερου εμπορίου:
Αυτές οι θέσεις είναι αρκετά ισχυρές. Ωστόσο, μια επιβεβαίωση του καπιταλισμού πρέπει να στηρίζεται σε ηθικές βάσεις. Ο καταστροφικός χαρακτήρας του προστατευτισμού αποκαλύπτεται στη δυνατότητά του να κλέβει από τους καταναλωτές το δικαίωμά τους στην ελεύθερη επιλογή. Είναι κατάφωρη αδικία το να καθορίζουν οι πολιτικοί τα αγαθά και τις υπηρεσίες που καταναλώνουν οι πολίτες. Υποβοηθώντας τον προστατευτισμό, το κράτος περιορίζει την ποικιλομορφία των προϊόντων που προσφέρονται στους καταναλωτές, αφαιρώντας έτσι, έμμεσα, το δικαίωμά τους στην επιλογή. Ουσιαστικά, η υποκρισία είναι εκθαμβωτικά προφανής όταν οι σοσιαλιστές καταδικάζουν αυταρχικά καθεστώτα για την απαγόρευση του Facebook στο όνομα της εθνικής ενότητας, αλλά υπερασπίζονται τον προστατευτισμό στον βωμό του εθνικού συμφέροντος. Και οι δύο πράξεις αποτελούν οφθαλμοφανείς επιθέσεις στο δικαίωμα της επιλογής. Είναι σαφές ότι όσοι ενδιαφέρονται για τη διατήρηση της ελευθερίας, πρέπει να επιλέξουν τον καπιταλισμό.
Ναι, ο καπιταλισμός είναι πιο αποτελεσματικός από τον σοσιαλισμό, αλλά για να οικοδομήσουμε ένα εμφατικό επιχείρημα υπέρ του καπιταλισμού της ελεύθερης αγοράς, εμείς οι υπερασπιστές της ελευθερίας πρέπει επίσης να δηλώσουμε ευθαρσώς ότι είναι ένα ανώτερο ηθικό σύστημα. Το να υπενθυμίζουμε στους επικριτές του ότι ο καπιταλισμός έχει απελευθερώσει ένα τεράστιο κύμα ευημερίας, δεν θα τους αποτρέψει από το να ισχυρίζονται ότι είναι ανήθικος. Για να κερδίσουμε τη μάχη των ιδεών, οι υπερασπιστές του καπιταλισμού πρέπει να εισηγηθούμε μια αδιάσειστη υπεράσπιση του καπιταλισμού, που να υποστηρίζεται από ηθικά ιδανικά.
***
Ο Lipton Matthews είναι ερευνητής, επιχειρηματικός αναλυτής και συνεργάτης στα: mises.org, The Federalist και Jamaica Gleaner .
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, τουλάχιστον θεωρητικά, σχεδιάστηκε για να επιτρέπει στους κατοίκους της να επωφελούνται από αυτό που είναι παραδοσιακά γνωστό ως οι «Τέσσερις Θεμελιώδεις Ελευθερίες». Αυτές συνήθως ορίζονται ως η ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών, εργασίας, υπηρεσιών, και κεφαλαίων εντός και μεταξύ των κρατών μελών του εμπορικού μπλοκ. Η διατήρηση των οικονομικών ελευθεριών προάγει την ειρήνη και την ευημερία, ένα συναίσθημα διαφωτισμού που αναδύεται από την ανοικοδόμηση της ευρωπαϊκής ηπείρου μετά τις φρικαλεότητες του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου.
Αν και το σύνολο της νομικής βιβλιογραφίας που πραγματεύεται τις θεμελιώδεις ελευθερίες τείνει σήμερα να τις διευρύνει τόσο στον ορισμό τους, όσο και στο πεδίο εφαρμογής τους (όπως όταν επεκτείνει τη σημασία της ελευθερίας εγκατάστασης ή διερευνώντας το πότε ένα αγαθό γίνεται υπηρεσία στις ψηφιακές αγορές), η υπόθεση της διατήρησης της οικονομικής ελευθερίας και της μετακίνησης παραμένει. Ενώ αναμφίβολα αυτή η βασική έννοια είναι ένας επιθυμητός σκοπός, υπάρχουν πάρα πολλές επιπλοκές και ζητήματα που προκύπτουν από την πολιτική πίσω από όλα αυτά.
Από τη μία πλευρά, η διατήρηση των οικονομικών ελευθεριών ως ολοκληρωμένου εμπορικού μπλοκ συνοδεύεται από οφέλη για τους πολίτες ως άτομα και επίσης στα κράτη μέλη στο σύνολό τους. Αυτά τα οφέλη έρχονται με τη μορφή διευκολύνσεων στην αναζήτηση νομικών λύσεων σε διαφορές σχετικά με ατομικά δικαιώματα ιδιοκτησίας. Ένα άλλο πλεονέκτημα είναι η αύξηση του εμπορίου μέσω πιο εύκολα προσβάσιμων αγορών με καθιερωμένους ιστορικούς και πολιτιστικούς δεσμούς. Από την άλλη πλευρά, η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετώπισε επίσης πολλές προκλήσεις και κρίσεις με την πάροδο των ετών στο πολιτικό πεδίο, όπως τα ζητήματα που αφορούν το χρέος και τη μετανάστευση. Τώρα αγωνίζεται για να διατηρήσει την αξιοπιστία της ως ένα πολιτικό σχέδιο με συνέπεια.
Ο Andrew Moran έγραψε ένα διεισδυτικό άρθρο σχετικά με το πώς διαφορετικά ευρωπαϊκά έθνη αντιμετωπίζουν αυτήν την εποχή τον αυξανόμενο λαϊκισμό, ένα πολιτικό κίνημα που συνήθως απεικονίζεται ως αντι-συστημικό, ριζοσπαστικό, ή ανεπιθύμητο από τα φιλο-ευρωπαϊκά μέσα ενημέρωσης. Εάν η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και αυτές οι οικονομικές ελευθερίες αποτελούν τόσο μεγάλα πλεονεκτήματα, τότε αναρωτιέται κανείς γιατί να υπάρχει τελικά τόσο μεγάλος αρνητισμός και κριτική γύρω από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Δεν θα πρέπει η Ευρώπη να υιοθετεί την ολοένα και μεγαλύτερη ολοκλήρωσή της σε κάθε καμπή της Ιστορίας; Στην πραγματικότητα, το πρόβλημα μπορεί να είναι ότι, ενώ οι οικονομικοί στόχοι είναι επιθυμητοί στα μάτια πολλών Ευρωπαίων, οι πολιτικοί στόχοι δεν είναι.
Ένα επιχείρημα κατά της Ευρωπαϊκής Ένωσης βασίζεται στο γεγονός ότι δεν είναι απλώς μια οικονομική ένωση, αλλά μια πολιτική ένωση. Ο Nigel Farage συνόψισε εύστοχα το συναίσθημα αυτό σε μια ομιλία του στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο , όταν είπε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ένα «πολιτικό πείραμα με το οποίο οι Βρετανοί ειλικρινά δεν ήταν ποτέ πολύ ευχαριστημένοι» και στη συνέχεια συνέχισε, «η μητέρα και ο πατέρας μου υπέγραψαν για… μια κοινή αγορά, όχι για μια πολιτική ένωση, όχι για σημαίες, ύμνους, προέδρους ... και τώρα θέλετε ακόμη και τον δικό σας στρατό!» Πράγματι, η δυσκολία είναι ότι ενώ οι άνθρωποι θα μπορούσαν να συμφωνήσουν για τα αναμφισβήτητα οφέλη από την προστασία των οικονομικών ελευθεριών, η εμβέλεια και η ισχύς της πολιτικής μηχανής που τις υποστηρίζει κατέληξε να θεωρείται απαράδεκτη από πολλούς, με αποτέλεσμα τα δραματικά γεγονότα όπως η έξοδος του Ηνωμένου Βασιλείου μέσω Μπρέξιτ.
Η συγχώνευση των οικονομικών και της πολιτικής είναι μια κακή ιδέα
Μια οικονομική πολιτική απομονωτισμού ή προστατευτισμού για το Ηνωμένο Βασίλειο, ή για οποιαδήποτε άλλη χώρα στον κόσμο σήμερα, είναι οικονομικά ανεπιθύμητη. Ωστόσο, η κατανόηση των κινήτρων των ανθρώπων που είναι θετικοί σχετικά με την έξοδο από την Ευρωπαϊκή Ένωση προσθέτει βάθος σε ένα ζήτημα που είναι εξαιρετικά πολωμένο. Δεν θα πρέπει να παρουσιάζεται σαν ένα απλό ζήτημα ανεξάρτητων εθνικιστικών πολιτικών έναντι μιας υπερεθνικής οντότητας που προάγει το εμπόριο.
Είναι μια υπόθεση κρατικής κυριαρχίας και οικονομικής αλληλεξάρτησης που συνδέονται μεταξύ τους, οδηγώντας σε μια συζήτηση για το πόσο πραγματικά απαιτούμενη είναι η πολιτική ολοκλήρωση για να μεγιστοποιήσουμε την οικονομική ελευθερία. Ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση συχνά εργάζεται στο εσωτερικό της για να μειώσει τα ρυθμιστικά εμπόδια που εμποδίζουν τις θεμελιώδεις ελευθερίες, ο σχεδιασμός πολιτικών που επηρεάζουν άλλους τομείς στη ζωή των πολιτών της μπορεί να τεθεί υπό αμφισβήτηση. Οι άνθρωποι θέλουν να έχουν οικονομική ελευθερία, αλλά όχι απαραίτητα με το επίπεδο συγκεντρωτισμού που οι υπεύθυνοι για τη χάραξη της πολιτικής επιμένουν συχνά ότι χρειάζεται να την συνοδεύει.
Μπλοκ ελεύθερου εμπορίου ή μπλοκ προστατευτισμού;
Μια άλλη αντίρρηση είναι ότι, ενώ η εσωτερική αγορά μπορεί να απολαμβάνει τέτοιες ελευθερίες μεταξύ των πολιτών και των κρατών μελών της, αυτό δεν σημαίνει ότι ο υπόλοιπος κόσμος έχει την ίδια μεταχείριση. Ο Lipton Matthews υποστηρίζει ότι οι περιφερειακές συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου είναι επίσης μια ευγενική μορφή προστατευτισμού , πράγμα που σημαίνει ότι η ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς της Ευρωπαϊκής Ένωσης σίγουρα δεν σημαίνει ότι έχει εξίσου ανοιχτή πολιτική για όλες τις άλλες χώρες εκτός αυτής.
Η βαθύτερη δέσμευση για οικονομική ολοκλήρωση εντός της ηπείρου είναι κάτι καλό - κρατώντας όλες τις άλλες παραμέτρους σταθερές. Όμως εάν αυτή η ολοκλήρωση συμβαίνει παράλληλα με τον αποκλεισμό αγαθών προερχόμενων εκτός του μπλοκ, κάτι τέτοιο είναι προβληματικό, το λιγότερο. Χωρίς ελεύθερο εμπόριο με κράτη εκτός ΕΕ, το ίδιο σύστημα που επιβάλλει τη διατήρηση της ελευθερίας ανάμεσα στα κράτη της ένωσης γίνεται επίσης ένα εργαλείο ισχύος για τα κράτη που αγωνίζονται να αυξήσουν τη διαπραγματευτική τους δύναμη και την πολιτική επιρροή τους στην παγκόσμια σκηνή.
***
Ο Harald Eustachius A. Tomintz διδάσκει στο Τμήμα Οικονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Ateneo De Manila στις Φιλιππίνες.
Ο κόσμος μετά τον covid-19 είναι ένας σουρεαλιστικός εφιάλτης. Επιχειρήσεις έκλεισαν αυθαίρετα χωρίς καμία απόδειξη ότι αυτά τα κλειδώματα σώζουν ζωές. Δεκάδες
εκατομμύρια πολίτες έμειναν άνεργοι λόγω αυτών των κλειδωμάτων. Υπήρξαν
ήδη αιτήματα
για τον υποχρεωτικό εμβολιασμό κατά του covid-19, ακόμη και
πριν να είναι διαθέσιμο το εμβόλιο. «Κάντε τα εμβόλια δωρεάν, μην επιτρέψετε
θρησκευτικές ή προσωπικές αντιρρήσεις, και δημιουργήστε αντικίνητρα για όσους
αρνούνται τα εμβόλια που είναι ασφαλή και αποτελεσματικά». Αυτή είναι μια
κενή νοήματος δήλωση, καθώς οποιοδήποτε διαθέσιμο εμβόλιο δεν θα είναι ούτε
100% ασφαλές ούτε 100% αποτελεσματικό. Με βάση την αρχική μελέτη του ρωσικού
εμβολίου σε πολύ περιορισμένο αριθμό ασθενών, δεν είναι
καν σαφές ότι το εμβόλιο θα είναι ασφαλέστερο από την ίδια την ασθένεια.
Αιτιάσεις
για υποχρεωτικά εμβόλια
Εάν ένα εμβόλιο είναι 100% αποτελεσματικό, δεν υπάρχει καμία δικαιολογία για τον υποχρεωτικό εμβολιασμό. Όποιος θέλει να προστατευτεί μπορεί να κάνει εθελοντικά το εμβόλιο. Δεν θα ήταν δυνατόν κάποιος που απορρίπτει το εμβόλιο να βλάψει κάποιον που έχει κάνει το εμβόλιο εθελοντικά. Κάθε έκκληση για υποχρεωτικό εμβόλιο αποτελεί ρητή παραδοχή ότι το εμβόλιο δεν είναι 100% αποτελεσματικό.
Άρθρο του Patrick Carol, που δημοσιεύτηκε στο Foundation for Economic Research. Χρόνος ανάγνωσης: 3 λεπτά«Δεν μπορείς να εκτιμήσεις αυτά που έχεις, μέχρι να τα χάσεις». Αυτό ήταν αλήθεια για το χαρτί υγείας και το απολυμαντικό
χεριών πέρυσι, και τον περασμένο μήνα ήταν αλήθεια για τη διώρυγα του Σουέζ.
Πράγματι, η παγκόσμια ναυτιλία βίωσε μια
μεγάλη αναστάτωση, αφ’ ότου από ένα τεράστιο φορτηγό πλοίο με το όνομα Ever Given εξώκειλε στη διώρυγα, μπλοκάροντας την κίνηση και
προς τις δύο κατευθύνσεις. Βέβαια, το πλοίο παρασύρθηκε από τους ισχυρούς
ανέμους στις 23 Μαρτίου και κόλλησε τόσο πολύ, που χρειάστηκαν έξι ημέρες για να μπορέσει να
πλεύσει ξανά και να βγει από τη μέση.
Το Σουέζ, φυσικά, είναι μια σημαντική
στενωπός για το παγκόσμιο εμπόριο, η οποία συνδέει τη Μεσόγειο Θάλασσα με τον
Ινδικό Ωκεανό. Συνήθως, το κανάλι χρησιμοποιείται από 50 πλοία ανά ημέρα ,
που μεταφέρουν αγαθά αξίας περίπου 400 εκατομμυρίων δολαρίων
ανά ώρα. Συνολικά, περίπου το 12% του παγκόσμιου εμπορίου χρησιμοποιεί τη διώρυγα, οπότε είναι εύκολο να καταλάβουμε γιατί αυτό το μπλοκάρισμα ήταν μια τόσο
μεγάλη υπόθεση.
Φυσικά, η αναστάτωση αυτή κλόνισε την
παγκόσμια αλυσίδα εφοδιασμού, προκαλώντας ελλείψεις και καθυστερήσεις για
πολλά καταναλωτικά αγαθά. Οι τιμές του πετρελαίου κυμάνθηκαν επίσης ως
αποτέλεσμα του αποκλεισμού, επηρεάζοντας τις τιμές του φυσικού αερίου σε όλο
τον κόσμο.
Τα εμπόδια υπάρχουν σε πολλές μορφές
Το σοκ της αλυσίδας εφοδιασμού είναι μια
ισχυρή υπενθύμιση του πόσο διασυνδεδεμένη είναι η παγκόσμια
οικονομία. Πράγματι, από το αέριο μέχρι τα ρούχα και τα τηλέφωνα, σχεδόν
όλα όσα χρησιμοποιούμε προέρχονται από διαφορετικά μέρη του κόσμου. Η
τεράστια πολυπλοκότητα της παγκόσμιας οικονομίας ίσως περιγράφηκε καλύτερα από
τον Leonard Read στο διάσημο δοκίμιο του Εγώ, το μολύβι . Εκεί, ο Read μας προκαλεί να φανταστούμε όλα τα
υλικά που δημιουργούν ένα απλό μολύβι και όλα τα μέρη από τα οποία προέρχονται:
κέδροι από τα δάση του Όρεγκον, γραφίτης από τη Σρι Λάνκα, υλικό γόμας από την
Ινδονησία κ.λπ. Όταν το σκεφτείτε λίγο, το παγκόσμιο το εμπόριο είναι
πραγματικά ένα θαυμαστό φαινόμενο, και υπήρξε ο πρωταρχικός παράγοντας για την ευημερία
που απολαμβάνουμε στη σύγχρονη εποχή.
Τούτου λεχθέντος, τα τεράστια οφέλη που
προσφέρει το εμπόριο, σημαίνουν ότι οι φραγμοί στο εμπόριο μπορούν να
προκαλέσουν σημαντικά προβλήματα. Το μπλοκάρισμα του Ever Green ήταν ένα τέλειο παράδειγμα, και η επακόλουθη
αναστάτωση στις παγκόσμιες αγορές θα πρέπει να μας κάνει να συνειδητοποιήσουμε πόσο
καταστροφικά μπορούν να γίνουν τα εμπόδια αυτά.
Όμως, τα εμπορικά εμπόδια συνήθως δεν
έχουν τη μορφή ενός τεράστιου πλοίου. Πολύ πιο συχνά, έχουν τη μορφή
εμπορικών περιορισμών που επιβάλλονται από τα κράτη, όπως οι δασμοί, οι εμπορικές
κυρώσεις και τα εμπάργκο.
Στις ΗΠΑ, για παράδειγμα, εφαρμόζονται
δασμοί για τη ζάχαρη, με σκοπό την προστασία των εγχώριων παραγωγών
ζάχαρης. Όπως αναφέρει το Ινστιτούτο Cato , «μια περιορισμένη ποσότητα ακατέργαστης και ραφιναρισμένης ζάχαρης
... επιτρέπεται να εισάγεται αφορολόγητα, ή στην τιμή των 0,625 σεντ ανά
λίβρα. Κάθε ποσότητα ζάχαρης που εισάγεται πέραν της αυτής της ποσόστωσης,
εν τω μεταξύ, υπόκειται σε δασμό 15,36 σεντ ανά λίβρα για ακατέργαστη ζάχαρη
από ζαχαροκάλαμο και 16,21 σεντ ανά λίβρα για ραφιναρισμένη ζάχαρη. Για να
το θέσουμε σε ένα συγκριτικό πλαίσιο, η παγκόσμια τιμή της ραφιναρισμένης
ζάχαρης το 2017 γενικά κυμάνθηκε μεταξύ 17 σεντ και 25 σεντ ανά λίβρα.»
Έτσι, ανάλογα με την τιμή, ο φορολογικός
συντελεστής που σχετίζεται με την εισαγωγή επιπλέον ζάχαρης μπορεί να
κυμαίνεται από 65% έως 95%.
Και αυτό είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου. Υπάρχει
επίσης ένας δασμός του 127% στους κινεζικούς συνδετήρες (ναι,
στους συνδετήρες) για την προστασία των αμερικανών κατασκευαστών
συνδετήρων. Ο κονσερβοποιημένος τόνος από τον Ισημερινό θα σας κοστίσει επίσης
ένα επιπλέον 35% σε δασμούς ,
τα αθλητικά παπούτσια από ξένες χώρες έχουν 20% δασμούς , οι εισαγωγές καπνού φορολογούνται βαριά, κλπ ...
έχετε πάρει μια ιδέα. Μια ολόκληρη σειρά βιομηχανιών έχουν αυτούς τους
περιορισμούς στις εισαγωγές, και όλοι αυτοί οι περιορισμοί χρησιμεύουν στην
προστασία των εγχώριων παραγωγών, αλλά μόνο εις βάρος των εγχώριων καταναλωτών,
οι οποίοι , ως αποτέλεσμα, πρέπει να πληρώσουν υψηλότερες τιμές.
Δυστυχώς, δεδομένου ότι αυτές οι ομάδες
ειδικών συμφερόντων τείνουν να είναι μάλλον ανένδοτες για τη διατήρηση των ημι-μονοπωλίων τους, οι δασμοί που τα προστατεύουν τείνουν να είναι πολύ γερά
σφηνωμένοι, όπως ήταν το Ever Given στο
κανάλι. Αλλά σε αντίθεση με το φορτηγό πλοίο, αυτά τα εμπόδια στο εμπόριο
είναι σε μεγάλο βαθμό αόρατα, οπότε συνήθως δεν βλέπουμε τις επιζήμιες επιπτώσεις
τους.
Αυτή η αντίστιξη, πραγματικά, είναι που
κάνει αυτήν την ιστορία τόσο συναρπαστική. Εδώ είχαμε μια έντονη οπτική
αναπαράσταση ενός εμποδίου στο εμπόριο με τη μορφή φορτηγού πλοίου. Οι εικόνες
του τεράστιου πλοίου που έμοιαζε με τείχος, μεταδόθηκαν σε όλον τον κόσμο, και όλοι το
είδαμε φυσικά ως ένα εμπόδιο στη διαδικασία που μας φέρνει ευημερία. Ωστόσο,
ενώ τα ειδικά πληρώματα εργάστηκαν ακούραστα για να ξεκολλήσουν το πλοίο, σπανίως
αναλογιζόμαστε τους δασμούς που, στην πάροδο του χρόνου, αναμφίβολα έχουν
παρεμποδίσει το εμπόριο σε μακράν μεγαλύτερο βαθμό. Ο αντίκτυπός τους
απλώς δεν ήταν ποτέ αρκετά ορατός, ώστε να τραβήξει την προσοχή του κόσμου.
Και η μεγαλύτερη ειρωνεία είναι ότι οι
κυβερνήσεις που σε όλο τον κόσμο βγήκαν και υπογράμμισαν την
ανάγκη να βγει από τη μέση το φυσικό εμπόδιο, φαινομενικά αγνοούν το γεγονός
ότι συνήθως υπερθεματίζουν στα δικά τους νομοθετικά εμπόδια στο εμπόριο, που
εμποδίζουν πολύ περισσότερο από ό,τι θα μπορούσε να κάνει ποτέ το Ever Given.
Ο αντίκτυπος των εμπορικών φραγμών
Ο Henry Hazlitt χρησιμοποιεί την αναλογία
ενός τείχους για να μιλήσει για τους εμπορικούς φραγμούς στο διαχρονικό βιβλίο
του Economics in One Lesson [σ.σ. κυκλοφορεί στα ελληνικά με τίτλο «Οικονομικά
σε ένα μάθημα»]. «Γιατί η ανέγερση δασμολογικών τειχών έχει το ίδιο
αποτέλεσμα με την ανέγερση πραγματικών τειχών», γράφει ο Hazlitt. Εδώ,
φυσικά, η αναλογία μας είναι με ένα πλοίο, αλλά το θέμα είναι ουσιαστικά το
ίδιο. Ο Hazlitt συνεχίζει:
«Είναι σημαντικό για τους συνηγόρους του
προστατευτισμού να χρησιμοποιούν συνήθως μια πολεμική διάλεκτο. Μιλούν για
την «απώθηση της εισβολής» ξένων προϊόντων. Και τα μέσα που προτείνουν στο
δημοσιονομικό πεδίο είναι σαν κι εκείνα του πεδίου της μάχης. Οι
δασμολογικοί φραγμοί που τίθενται για να απωθήσουν αυτήν την εισβολή είναι όπως
οι παγίδες, τα χαρακώματα, και οι περιφράξεις με συρματόπλεγμα που
δημιουργήθηκαν για να απωθήσουν ή να επιβραδύνουν την απόπειρα εισβολής από έναν
ξένο στρατό. Και όπως ο ξένος στρατός αναγκάζεται να χρησιμοποιήσει πιο
ακριβά μέσα για να ξεπεράσει αυτά τα εμπόδια – μεγαλύτερα τανκς, ανιχνευτές
ναρκών, σώματα μηχανικών για την κοπή καλωδίων, οχύρωση ποταμών και κατασκευή
γεφυρών - έτσι πρέπει να αναπτυχθούν πιο ακριβά και αποτελεσματικά μέσα
μεταφοράς, για να ξεπεράσουν τα δασμολογικά εμπόδια.»
Το πρόβλημα με τα εμπόδια είναι ότι είναι
δύσκολο να τα υπερπηδήσει κανείς. Αυτό είναι άλλωστε που τα καθιστά
εμπόδια. Με το Ever
Given κολλημένο στο Σουέζ, για
παράδειγμα, τα πλοία έπρεπε να κινούνται γύρω από το νότιο άκρο της Αφρικής,
καθιστώντας τα ταξίδια τους πολύ πιο μακρά και πιο ακριβά.
Αλλά, αν ο στόχος μας είναι να
διευκολύνουμε την ταχεία κίνηση, η ανέγερση εμποδίων είναι μάλλον
αντιπαραγωγική. Όπως γράφει ο Hazlitt, «από τη μία πλευρά, προσπαθούμε να
μειώσουμε το κόστος μεταφοράς μεταξύ Αγγλίας και Αμερικής, ή Καναδά και
Ηνωμένων Πολιτειών, αναπτύσσοντας ταχύτερα και πιο αποτελεσματικά πλοία,
καλύτερους δρόμους και γέφυρες, καλύτερες μηχανές και φορτηγά αυτοκίνητα. Από
την άλλη πλευρά, ακυρώνουμε αυτές τις επενδύσεις στην αποτελεσματική μεταφορά,
με δασμούς που καθιστούν εμπορικά ακόμη πιο δύσκολη τη μεταφορά αγαθών από ό,τι
πριν. Καθιστούμε κατά 1 $ φθηνότερη την αποστολή των πουλόβερ και, στη
συνέχεια, αυξάνουμε την τιμή τους κατά 2 $, για να αποτρέψουμε την αποστολή των
πουλόβερ. Μειώνοντας το φορτίο που μπορεί να μεταφερθεί επικερδώς,
μειώνουμε την αξία της επένδυσης στην αποδοτικότητα των μεταφορών.»
Το θέμα είναι ότι οι φραγμοί στο εμπόριο
καταλήγουν πάντα να βλάπτουν τους καταναλωτές, είτε είναι φυσικά είτε νομικά
πρόσωπα. Αλλά ελπίζουμε, τώρα που έχουμε δει όλοι πόσο ενοχλητικό μπορεί
να είναι ένα φυσικό εμπόδιο, ότι θα καταφέρουμε να στρέψουμε την προσοχή μας και στην άρση των άλλων, αόρατων εμποδίων που κρατούν πίσω την παγκόσμια οικονομία.
Μακάρι να υπήρχε ένας τρόπος να γίνουν
τόσο εμφανή όσο ένα φορτηγό πλοίο.
***
Ο Patrick Carol έχει πτυχίο Χημικού Μηχανικού από το
Πανεπιστήμιο του Waterloo και είναι συνεργάτης στο Ίδρυμα Οικονομικής
Εκπαίδευσης (FEE).