Αυτό που επέφερε την παρακμή της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας και τη φθορά του πολιτισμού της ήταν η διάλυση των σχετικά ελεύθερων οικονομικών διασυνδέσεων, όχι οι βαρβαρικές επιδρομές. Οι ξένοι εισβολείς απλώς εκμεταλλεύτηκαν την ευκαιρία που τους πρόσφερε η εσωτερική αδυναμία της αυτοκρατορίας.
Η επίγνωση των επιπτώσεων της κρατικής παρέμβασης στις τιμές της αγοράς μας επιτρέπει να κατανοήσουμε τις οικονομικές αιτίες ενός κοσμο-ιστορικού γεγονότος, της παρακμής του αρχαίου πολιτισμού.
Μπορεί να παραμένει ανοιχτό το εάν είναι σωστό ή όχι να ονομάζουμε την οικονομική οργάνωση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας καπιταλισμό. Σε κάθε περίπτωση είναι βέβαιο ότι η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία τον 2ο αιώνα, την εποχή των Αντωνίνων, των «αγαθών» αυτοκρατόρων, είχε φτάσει σε ένα υψηλό στάδιο κοινωνικού καταμερισμού της εργασίας και δια-περιφερειακού εμπορίου. Αρκετά μητροπολιτικά κέντρα, ένας σημαντικός αριθμός πόλεων μεσαίου μεγέθους, και πολλές μικρές πόλεις φιλοξενούσαν έναν εκλεπτυσμένο πολιτισμό.




